AKADEMİK BİLİŞİM 2000

ELEKTRONİK KÜTÜPHANELER OTURUMU TASLAK PROGRAM

10 ŞUBAT 2000, SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ

 

BİLDİRİLER

 

Baydur, Gülbün (Prof. Dr. Hacettepe Üniversitesi) “Bilginin Entelektüel Düzeyde Elde

Edilebilirliği”.

 

Tuncer, Nilüfer (Prof. Dr. Hacettepe Üniversitesi) “Çocuk ve Internet Kullanımı”.

 

“Modern Çağın bir gereği haline gelen bilgisayar ve Internet, kuşkusuz çocukların da yaşamına girmiştir. Internet’in başta eğitim, iletişim, yaratıcılık olmak üzere çeşitli alanlardaki yararları olduğu herkes tarafından bilinmektedir. Ancak, bilgisayar ve Internet kullanımının, çocuklar için olumsuz fiziksel, psikolojik ve sosyal etkilerinin yanında, tehlikeler de içerdiği yadsınamaz. Bu bildiride, olumsuz yönlerin yanında, alınabilecek önlemlere, özellikle de ana-babaların yapabileceklerine değinilmiştir

 

Çelik, Ahmet (Doç. Dr. Hacettepe Üniversitesi) “Uzaktan Eğitim ve Üniversiteler”.

 

“Günümüzdeki kampuse dayalı geleneksel üniversite eğitimi, bilgi toplumunun gereklerini karşılamaktan uzak gözükmektedir. Mevcut sistem bir yandan pahalı oluşu, diğer yandan da zaman ve mekan açısından sınırlılığı nedeniyle eleştirilere açıktır. Sürekli artan bilgi birikimi ise, geleneksel üniversite eğitiminin zorlandığı ve yeterince karşılık veremediği bir diğer alandır. Bilgi teknolojisinin sağladığı olanaklar, bu sorunlara çözüm getirebilecek bir nitelik taşımaktadır. Bu bildiride, geleneksel üniversite eğitiminin yapısının değişmesini gerektiren etkenler ile bilgi teknolojisinden bu konuda nasıl yararlanılabileceği üzerinde durulacaktır.”

 

 

Yılmaz, Bülent (Doç. Dr. Hacettepe Üniversitesi) “Bilgilenme Hakkı, Eğitim ve Internet”.

 

Bilgilenme hakkı, dünyanın herhangi bir ülkesinde yaşayan herbir bireyin varlığını koruma ve geliştirmede zorunlu olarak gereksinim duyduğu "bilgi"ye hiçbir engelle karşılaşmadan ulaşma hakkıdır. İnsanın varlık koşulu olduğu için bilgilenme hakkı temel insan haklarından birisi olarak kabul edilebilir. Ancak, bilgilenme hakkının kullanılması birçok koşulun yanısıra bir ülkedeki eğitim sisteminin niteliği ile yakından ilgilidir. Bir başka deyişle, bilgilenme hakkının kullanım biçim ve düzeyini, diğer önemli unsurların yanında, o ülkedeki eğitim yapısı belirlemektedir.

Internet, bilgilenme hakkı açısından eğitimin niteliğine bağlı olarak bireyler için hem yeni bir olanak hem de bir dezavantaj olabilir. Araştırmaya dayalı bir eğitim yapısı ile ezbere-tek kitaba-öğretmene dayalı eğitim yapısı içinde Internet'in bilgilenme hakkına ilişkin işlevi farklı olacaktır. Eğitim sistemi ile ilgili zorunlu ön-koşulların sağlanmadığı bir ülkede, Internet, sorunları hızla çözen sihirli bir değnek olmak bir yana, bilgilenme hakkı açısından bazı sorunların kaynağı olabilecektir. Bu bağlamda yapılacak değerlendirmeler Internet'ie ilişkin olarak geliştirilecek politikaların sağlam temellere oturtulmasına katkıda bulunacaktır.

 

Erar, Aydın (Doç. Dr. Hacettepe Üniversitesi) “Kütüphanecilik ve Bilgi Bilimlerinde

İstatistik Yöntemlerin Kullanımı”.

“Kütüphanecilik ve Bilgi (Information) Bilimleri’nde kullanılan İstatistik Yöntemlere dikkat çekilecektir. Burada, istatistik yöntemlerin daha yoğunluklu ve nasıl kullanıldığını araştırmak üzere “Kütüphanecilik ve Bilgi Bilimleri” kategorisindeki bazı dergilerden yapılan bir tarama çalışmasının sonuçları verilecektir. Amaç, gerek araştırmalarda gerekse İstatistik derslerinde alışılagelen istatistik yöntemlerin yanında başka hangi yöntemlerin de uygulanabileceği ya da hangilerinin öncelikle verilebileceği konusunda, bu alanda çalışanlara yardımcı olmak, fikir verebilmek ya da tartışma yaratabilmektir. Çalışmanın kapsamı aşağıdaki biçimde düzenlenmiştir:

 

 

Ateşman, Ender (Doç. Dr. Hacettepe Üniversitesi) “Internet ve Dil Kullanımı”.

 

İnternetin yaygınlaşmasıyla birlikte dilin kullanım biçimlerinde değişiklikler gözlenmektedir. Bu gelişme yalnızca Türkçeye özgü değildir. Bütün diller İnternet ile ortaya çıkan yeni dilsel kullanım biçimlerinin etkisi altındadır.

 

İnternet dilsel alışkanlıklarımızı nasıl değiştirmiştir? İnternet üzerinde insanlar iletişim kurmak için farklı araçları kullanmaktadırlar. Bunlardan en önemlileri WWW, e-posta, chat ve mod gibi araçlardır. İnsanlarası iletişim sağlamak amacıyla kullanılan bu araçlar, taşıdıkları özelliklere göre dil üzeridne etkili olmaktadırlar. Bunlardan bazıları eşzamanlı, bazıları artzamanlı iletişim sağlar; bazıları ise bire-bir iletişim sağlarken bazıları ise bire-çok, çoka-çok iletişimi olanaklı kılmaktadır.

 

Artzamanlı iletişim araçlarından sayılan WEB sayfaları, dil ile resmi, hareketli görüntüyü ve sesi birbirlerine yakınlaştırmıştır. E-mail ise, çok kısa sürede iletişim kurulmasını sağlaması açısından metinlerdeki biçimsel yapıları tamamen değiştirmektedir. Chat ve mod gibi araçlar ise dilsel kullanım biçimlerine tamamen değişikliğe uğratmıştır. Kullanıcıların anonim kalabilmeleri, birbirlerini görmemeleri, birbirleri hakkında fazla bir bilgiye sahip olmamaları gibi hususlar dil kullanımını değiştirmektedir. Ayrıca, iletişimin eşzamanlı gerçekleşmesi ve konuşma diliyle ama yazı aracılığıyla sürdürülmesi değişim dilsel biçimlerin ve biçemlerin içiçe geçmesine yol açmaktadır. Bunun sonucunda, yazılı dile çok kısa bir süre içinde argo, günlük dil ve bölgesel dillere ait özellikler katılmıştır. Yüzyüze iletişim sırasında, dilsel iletişimin ayrılmaz bir parçası olan mimik, jest ve vurgu, ahenk gibi araçların yazılı internet ortamında eksik kalışı, yani duyguların bu araçlarla aktarılmaması, kullanıcıları yeni araçlar aramaya itmiştir.

 

Ayrıca, İnternet ile küreselleşme hızlandığı için iletişim de küreselleşmektedir. Küreselleşmeye bağlı olarak, zaman ve mekan kavramlarımızda değişmeler meydana gelmiş ve iletişim kurduğumuz çevre farklılaşmıştır. Bu da dilde küreselleşmeye yol açan bir etmen olarak görülebilir. Böylece ulusal dillere, İnternet’in dili olan İngilizceden birçok sözcük ve değiş biçimleri katılmaktadır.

 

Bütün bu gelişmeler sonucunda sorulması gereken soru şudur: Bu gelişmeler dilde yapısal değişikliklere yol açabilir mi? Kanımca bu soruyu şu anda “hayır” diye yanıtlayabiliriz. Çünkü meydana gelen gelişmeler dilsel biçemle ilgilidir, saha çok konuşma dilinin yazıyla ifade edilmesine ilişkin sorunlardır. Bu nedenle, yeni biçimler ya da biçim bileşimleri oluşmaktadır, ama bunlar henüz dilde yapısal değişiklere yol açacak düzeyde değildirler.

 

 

Sezer, Ebru A. ve Hayri Sever (Arş. Gör., Doç.Dr. Hacettepe Üniversitesi) “SMART Bilgi

Erişim Sistemi’nin Türkçe Yerelleştirilmesi ve Otomatik Gömü Üretimi”.

 

Atılgan, Doğan. (Yrd. Doç. Dr. Ankara Ünivrsitesi) “Yazmaların Bilgisayar Ortamına Aktarılması ve Hizmete Sunulması : DTCF Kütüphanesi Deneyimi”.

 

Taşınabilir kültür varlıklarının en başında hiç şüphesiz yazma ve nadir eserler gelmektedir. Yazmalar oluşturuldukları dönem ve taşıdıkları özelliklerden dolayı korunması ve hizmete sunulmasında da diğer bilgi kaynaklarından farklılık gösterirler. İçerdikleri bilgi yanında fiziksel özellikleri açısından da önemli olan yazmaların bibliyografik kontrolü ve bilgi teknolojilerinden yararlanılarak bilgilerin elektronik ortama aktarılmasında farklı yöntem ve tekniklerin kullanılması gerekmektedir. DTCF Kütüphanesi içerdiği yazmalarla Süleymaniye Kütüphanesinden sonra ikinci büyük koleksiyona sahiptir. Bu çok değerli yazmaların

bibliyografik kontrolünün yapılması ve bilgisayar ortamına aktarılarak web üzerinden hizmete sunulması çalışmaları da hızla sürmektedir. Bu bildiri kapsamında yapılan DTCF Kütüphanesi yazmaları ile ilgili çalışmalar ve ileriye düşünceler ele alınacaktır.

 

Küçük, Mehmet Emin ve Aynur Uzer (Yrd. Doç. Dr. Hacettepe Üniversitesi, Öğrt. EğiTek)

“Kütüphane Otomasyon Projelerinin Gerçekleştirilmesi: EğiTek Deneyimi”.

 

Bu bildiride, Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Teknoloji Genel Müdürlüğü’nde kurulan ve otomasyona geçirilmeye çalışan merkezdeki çalışmalar aktarılarak, karşılaşılan sorunlar ve çözüm yolları tartışılacaktır. Bu özel uygulamanın yanı sıra genelde otomasyon çalışmalarında dikkat edilmesi gereken unsurlar da bildiri kapsamında incelenecektir.”

 

Alav, Orhan (Uzm. Süleyman Demirel Üniversitesi) “Kütüphanelerde Web Tabanlı

Kullanıcı Eğitimi”.

 

“Süleyman Demirel Üniversitesi Kütüphanesi’nde 4 yıldır öğretim elemanlarına ;

CD-ROM veri tabanlarının tanıtımı, kullanımı ve ayrıca " temel Internet kullanımı ve yayın tarama " eğitim seminerleri verilmektedir. Buna bağlı olarak, Internet ve Internet üzerindeki elektronik kütüphaneleri, fulltext makale tarama, veritabanları, abstraklar,

indeksler, arama motorları v.b. alanlardan yararlanma ve temel kullanımı ve bunun sürekli hale getirilmesine yönelik bir dizi çalışma aktarılarak, kullanıcıların eğitiminde web tabanlı bir model önerisi sunulacaktır.”

 

Kaynak, Elif Aytek (Uzm. ULAKBİM) “Dijital Kütüphaneler”

 

Geleneksel Kütüphanelerde bir kütüphanenin kaynakları ne kadar zengin olursa olsun bu kaynakların kullanımı çoğunlukla kütüphaneye gelen okuyucuların kullanımı ile sınırlı kalmıştır. Oysaki bilindiği üzere, günümüzde bilgi teknolojilerindeki gelişmeler ve bilgi ağlarının etkin kullanımı ile kütüphane hizmetleri de değişime uğramıştır. Artık “Duvarsız Kütüphaneler” olarak da adlandırılan yeni nesil kütüphaneler fiziksel sınırlarının dışına çıkmayı ve değişik formatlarda, çok daha zengin koleksiyonları, daha bütünleşik ve kullanıcı dostu bir ortamdan etkin ve hızlı bir biçimde zaman ve mekan sınırlaması olmaksızın kullanıcılarına ulaştırmayı hedeflemektedir.

 

Günümüzde, dünyadaki en büyük Dijital Kütüphane Girişimlerinden birisi de Amerikan Hükümeti Sayısal Kütüphaneler Girişimi (DLI-Digital Libraries Initiative) dir. Amerikan Hükümetinin Ulusal Bilgi Altyapısı (NII-National Information Infrastructure) ve Yeni Nesil Internet (NGI-Next Generation Internet) çalışmalarının bir uzantısı olarak, NSF (National Science Foundation), ARPA (Advanced Research Projects Agency), ve NASA (National Aeronautics and Space Administration)’nın sponsorluğunda ve sağladığı fonlarla ulusal bir yarışma sonucu belirlenen 6 büyük Amerikan Kütüphanesi’nin öncülük ettiği Sayısal Kütüphaneler Girişimi’nin ilk araştırma ve çalışmaları 1994-1998 yılları arasında yapılmıştır. 1998 sonrası girişim farklı projelerin de katılımı ile gelişmiş ve çalışmalar bu büyük projenin ikinci devresi (DLI2) üzerine yoğunlaşmıştır.

 

Projeler, dijital formda bilginin elde edilmesi, depolanması, organize edilmesi, yönetilmesi ve bunların iletişim ağları aracılığı ile bütünleşik ortamdan taranması ve erişimi üzerinde ileri düzey çalışmalar konusunda yoğunlaşmaktadır.Yeni teknolojiler ve araçların kullanıldığı Geniş-Ölçekli Yaygın Dijital Kütüphaneler beraberinde getirdiği problemlerin de çözülmesi ile birlikte Yeni Nesil Kütüphaneleri oluşturacaklardır.

 

Anıl, Oya (Uzm. ULAKBİM) “Su ürünlerı ve Gıda teknolojisinde Veritabanlarının Kullanımı ve

Bilgiye Erim”

 

kullandıgımız veritabanları ASFA ve FSTA

 

 

PANELLER*

 

“Internet Arama Motorlarında İndeks Terimlerinin Oluşturulmasında Kütüphanecilerin Rolü”

 

Yöneten: Prof. Dr. Gülbün Baydur (Hacettepe Üniversitesi)

Konuşmacılar: Yrd. Doç. Dr. Sacit Arslantekin (Ankara Üniversitesi)

Yrd. Doç. Dr. Oya Gürdal (Ankara Üniversitesi)

Yrd. Doç. Dr. Mehmet Emin Küçük (Hacettepe Üniversitesi)

Sait Faik Beşcanlar (ARABUL)

 

“Ulusal Veri Tabanına Doğru: Veri Paylaşımı ve Akademik Kütüphanelerin Rolü”

 

Yöneten: Prof. Dr. Ethem Derman (Ankara Üniversitesi)

Konuşmacılar: Prof. Dr. Ethem Derman (Ankara Üniversitesi)

Yrd.Doc.Dr. Tulay Fenerci (Ankara Üniversitesi)

Adile Gunden (Hacettepe Üniversitesi)

Serap Aydar (ULAKBİM)
Erhan Erkan (Milli Kütüphane)